18 czerwca 2026 roku o godzinie 12:00 na dziedzińcu II Liceum Ogólnokształcącego im. gen. Zygmunta Podhorskiego w Suwałkach odbyła się uroczystość odsłonięcia muralu poświęconego patronowi szkoły - generałowi Zygmuntowi Podhorskiemu. Wydarzenie zostało zrealizowane w ramach Szkolnego Budżetu Obywatelskiego „Cumulus" pod hasłem: „Mural Gen. Zygmunt Podhorski – patron szkoły".
Przez kilka dni przed uroczystością pogoda nie napawała optymizmem - pochmurne niebo i deszcz nie dawały powodów do spokoju. Jednak 18 czerwca zaświeciło słońce. Trudno było nie odebrać tego jako dobrego znaku.
Na szkolnym patio zgromadziła się cała społeczność szkoły - uczniowie wszystkich klas wraz z nauczycielami, kilkaset osób. Wśród zaproszonych gości znaleźli się Prezydent Miasta Suwałk Czesław Renkiewicz oraz Zastępca Prezydenta Roman Rynkowski, Pani Naczelnik Dorota Sidorowicz, a także przedstawiciele 14. Pułku Przeciwpancernego im. Marszałka Józefa Piłsudskiego. Uroczystość cieszyła się dużym zainteresowaniem mediów lokalnych, które licznie przybyły i szczegółowo ją relacjonowały - w tym Radio Białystok, które jako pierwsze informowało o projekcie jeszcze w trakcie jego powstawania.
Oprawę ceremonii zapewnił poczet sztandarowy szkoły. Przy popiersiu generała Podhorskiego oraz pod muralem wartę trzymali harcerze - nieruchomi, skupieni, w milczeniu oddający hołd patronowi.
Uroczystość otworzyła Dyrektor szkoły Pani Wioletta Kulbacka, która powitała zebranych gości i społeczność szkolną. Podkreśliła znaczenie projektu dla budowania wspólnoty szkolnej oraz kształtowania postaw obywatelskich. Mówiła o tym, że generał od lat stoi na szkolnym cokole - dostojny, kamienny, trochę odległy. A uczniom zależało, by był bliżej. By stał się częścią codzienności szkoły, a nie tylko jej ozdobą.
Następnie głos zabrał Prezydent Czesław Renkiewicz. Podkreślił, że mural jest przykładem wartościowej, oddolnej inicjatywy młodzieży o wymiarze wychowawczym i patriotycznym - i jak szczególną wartość ma projekt, który wyszedł od samych uczniów, nie z góry. Wysoko ocenił artystyczny kunszt Piotra Topczyłki - artysty Vinci, twórcy m.in. muralu „Suwałki dla Niepodległej" oraz muralu Wigier Suwałki. Wspomniał o tragicznych, powojennych losach Podhorskiego - człowieka, który całe życie służył Polsce, a ostatnie lata spędził na emigracji w Londynie.
Następnie głos zabrała uczennica Antonina Bednarko - liderka projektu. Opowiedziała o narodzinach pomysłu: o burzy mózgów, o rozmowach z nauczycielem historii, które dały natchnienie, o żmudnej, ale satysfakcjonującej drodze przez kartę projektu, głosowanie, harmonogram i wizualizację. Mówiła o tym, że generał od lat stoi na cokole - a oni chcieli, żeby był bliżej, żywy, tuż obok. Wystąpienie Antoniny wysłuchano w skupieniu - a gdy skończyła, dziedziniec odpowiedział długimi brawami.
Pan Grzegorz Kalejta, koordynator projektu, przybliżył zebranym postać generała Podhorskiego - jego służbę, walki i tragiczne losy. Opowiedział o sierpniu 1920 roku, gdy Podhorski osobiście poprowadził dwa szwadrony do szarży i odbił okrążony oddział - czyn, za który otrzymał Virtuti Militari. Przytoczył słowa wniosku odznaczeniowego: „dowódca pułku osobiście poprowadził dwa szwadrony do ataku w szyku konnym i odbił ów szwadron, straciwszy przy tym 30 ułanów" - walcząc potem w okrążeniu przez cztery godziny, by umożliwić wywiezienie materiału wojskowego z Ciechanowa. Opowiedział też o synu generała - Piotrze Podhorskim, który poległ w Powstaniu Warszawskim 6 sierpnia 1944 roku, mając zaledwie dwadzieścia lat, walcząc w Zgrupowaniu „Bartkiewicz" w Śródmieściu Warszawy. Po wojnie, generał, kawaler Virtuti Militari, dowódca tysięcy żołnierzy - szył ubrania dla obcych, żeby przeżyć.
Podczas wystąpienia Pana Kalejty zaprezentowano zebranym wyjątkowe pamiątki - insygnia podarowane szkole przez żołnierzy generała Podhorskiego: lancę kawaleryjską, ryngraf oraz szablę wojskową. Przedmioty te, przechowywane są nie tylko historycznymi eksponatami - są żywym świadectwem ciągłości tradycji, dowodem, że żołnierze generała nie zapomnieli o szkole noszącej jego imię.
Kulminacją uroczystości było odsłonięcie muralu. Ogromna biało-czerwona szarfa została przecięta wspólnie przez Prezydenta Czesława Renkiewicza, Dyrektor Wiolettę Kulbacką, Antoninę oraz przedstawiciela żołnierzy suwalskiego pułku.
Chwilę później Prezydent, Pani Dyrektor oraz przedstawiciel wojska złożyli wiązankę kwiatów pod popiersiem generała Podhorskiego stojącym na dziedzińcu. Po jednej stronie patio generał w kamieniu, po drugiej generał w kolorze. Historia i teraźniejszość, ramię w ramię.
Mural jest dziełem Piotra Topczyłki - artysty działającego pod pseudonimem Vinci - o wymiarach ok. 6,5 m wysokości i 11 m szerokości. Przedstawia postać generała Podhorskiego oraz scenę z kawalerią nawiązującą do tradycji 1. Pułku Ułanów Krechowieckich. Projekt powstał z inicjatywy uczniów w ramach Szkolnego Budżetu Obywatelskiego „Cumulus" i jest wyrazem pamięci, tożsamości i wdzięczności wobec patrona - człowieka, którego życie i służba pozostają ważnym punktem odniesienia dla kolejnych pokoleń uczniów II LO w Suwałkach.
Uroczystość zakończyła się wspólnym obejrzeniem muralu i podziękowaniami dla wszystkich zaangażowanych w realizację projektu.
Generale Podhorski - witaj w domu!
